Trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình do đâu?
Trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình là tình trạng khiến nhiều ba mẹ lo lắng trong quá trình chăm sóc bé. Đây có thể chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường do hệ hô hấp và thần kinh của trẻ chưa hoàn thiện, nhưng đôi khi cũng là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe cần được theo dõi. Vậy nguyên nhân do đâu và ba mẹ nên chăm sóc bé như thế nào để giúp con dễ chịu hơn?
Mục lục
1. Trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình có bình thường không?
Trong nhiều trường hợp, trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình là hiện tượng sinh lý bình thường do hệ hô hấp, thần kinh và tiêu hóa của bé chưa phát triển hoàn thiện. Tình trạng này thường giảm dần khi trẻ lớn hơn và cơ thể dần thích nghi với môi trường bên ngoài.
Khò khè là âm thanh phát ra khi luồng không khí đi qua đường thở bị cản trở bởi dịch nhầy hoặc khi đường thở bị thu hẹp. Âm thanh thường giống tiếng rít nhẹ, tiếng thở nặng hoặc tiếng huýt sáo. Trong khi đó, vặn mình là hiện tượng bé cong người, co chân tay, đỏ mặt hoặc rướn người khi ngủ.
Ở trẻ sơ sinh, hai biểu hiện này có thể xuất hiện cùng lúc do đường thở còn nhỏ, bé bị đầy hơi, khó tiêu hoặc môi trường xung quanh quá lạnh, khô và nhiều bụi. Ngoài ra, việc bú quá no hoặc nằm sai tư thế cũng có thể khiến bé dễ khò khè và ngủ không yên giấc.
Tuy nhiên, ba mẹ cũng không nên chủ quan nếu bé khò khè kéo dài, thở rít mạnh, bú kém, sốt, tím tái hoặc vặn mình kèm quấy khóc liên tục. Đây có thể là dấu hiệu bất thường liên quan đến đường hô hấp hoặc sức khỏe của trẻ cần được theo dõi và thăm khám sớm.
2. Nguyên nhân trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình
Trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến ba mẹ nên biết:
2.1 Hệ hô hấp và hệ thần kinh của trẻ chưa phát triển hoàn thiện
Ở trẻ sơ sinh, đường thở còn nhỏ hẹp và niêm mạc mũi họng khá nhạy cảm nên rất dễ bị ảnh hưởng bởi dịch nhầy, bụi hoặc không khí khô lạnh. Khi luồng không khí đi qua vùng đường thở bị cản trở, bé có thể phát ra tiếng khò khè nhẹ khi ngủ hoặc bú.
Ngoài ra, hệ thần kinh của trẻ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện nên bé thường xuất hiện các phản xạ như giật mình, vặn mình hoặc co người khi ngủ. Đây là hiện tượng khá phổ biến trong những tháng đầu đời.
2.2 Trẻ bị sặc sữa hoặc còn dịch ối trong đường thở
Một số bé có thể bị sặc sữa trong lúc bú hoặc còn sót dịch ối sau sinh. Khi sữa hoặc dịch tồn đọng trong đường hô hấp, trẻ dễ phát ra tiếng thở khò khè do luồng khí lưu thông khó khăn hơn bình thường.
Khi cảm thấy khó chịu, bé cũng có xu hướng cử động nhiều, vặn mình hoặc ngủ không yên giấc.
2.3 Thiếu hụt canxi và vitamin D
Trẻ sơ sinh thiếu canxi hoặc vitamin D có thể gặp tình trạng ngủ không sâu giấc, dễ giật mình và vặn mình nhiều về đêm. Một số bé còn có biểu hiện ra mồ hôi trộm hoặc quấy khóc kéo dài.
Đây là những vi chất quan trọng đối với sự phát triển của xương và hệ thần kinh nên ba mẹ cần chú ý bổ sung đúng cách theo hướng dẫn của bác sĩ.
2.4 Mềm sụn thanh quản hoặc các bệnh lý hô hấp
Mềm sụn thanh quản là tình trạng khá thường gặp ở trẻ nhỏ do cấu trúc thanh quản chưa hoàn thiện. Khi bé hít thở, đường thở có thể bị hẹp nhẹ và tạo ra tiếng khò khè.
Ngoài ra, các bệnh lý như viêm mũi họng, viêm phế quản hoặc viêm tiểu phế quản cũng có thể khiến trẻ thở khò khè, đặc biệt khi ngủ hoặc thời tiết thay đổi.
2.5 Môi trường ngủ không phù hợp hoặc trẻ bị đói
Không gian ngủ quá nóng, quá lạnh, bí bách hoặc nhiều bụi có thể khiến trẻ khó chịu, ngủ không sâu giấc và hay vặn mình. Bên cạnh đó, nếu bé bị đói, đầy hơi hoặc chưa được bú đủ no, trẻ cũng có thể quấy khóc, xoay người và cử động liên tục khi ngủ.
3. Trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình phải làm sao?
Nếu trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình nhưng vẫn bú tốt, ngủ ngoan và không có dấu hiệu bất thường nghiêm trọng thì ba mẹ có thể chăm sóc bé tại nhà bằng một số cách dưới đây để giúp bé dễ chịu hơn và ngủ ngon hơn.
3.1 Vệ sinh mũi cho bé thường xuyên
Ba mẹ nên nhỏ mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý để làm sạch dịch nhầy và giúp đường thở thông thoáng hơn. Khi thực hiện, nên cho bé nằm nghiêng rồi nhỏ từng bên nhẹ nhàng để hạn chế nguy cơ sặc.
Ngoài ra, ba mẹ có thể sử dụng tăm bông chuyên dụng cho trẻ sơ sinh Moaz Eco để vệ sinh vùng mũi ngoài cho bé an toàn và nhẹ nhàng hơn nhờ đầu bông mềm mại, phù hợp với làn da nhạy cảm của trẻ nhỏ.
3.2 Giữ không khí phòng ngủ sạch và thông thoáng
Phòng ngủ của bé cần được vệ sinh sạch sẽ, tránh bụi bẩn, khói thuốc lá hoặc mùi hóa chất mạnh vì đây là những yếu tố dễ khiến trẻ khò khè nhiều hơn. Ba mẹ cũng nên giữ độ ẩm phòng ở mức phù hợp để hạn chế tình trạng khô mũi, khó thở ở trẻ sơ sinh.
3.3 Giữ ấm cơ thể cho trẻ khi thời tiết lạnh
Khi thời tiết lạnh hoặc bé nằm phòng điều hòa lâu, ba mẹ nên giữ ấm vùng cổ, ngực, bụng và bàn chân cho trẻ để hạn chế kích ứng đường hô hấp và giúp bé ngủ ngon hơn.
3.4 Vỗ lưng nhẹ giúp bé long đờm
Sau khi bú hoặc uống nước ấm, ba mẹ có thể vỗ lưng nhẹ nhàng giúp bé hỗ trợ long đờm và cảm thấy dễ chịu hơn. Khi thực hiện, cần thao tác nhẹ tay để tránh làm bé khó chịu.
3.5 Cho bé bú đúng tư thế, điều chỉnh tư thế ngủ phù hợp
Khi bú, mẹ nên giữ phần đầu của bé cao hơn cơ thể một chút để hạn chế ọc sữa và giảm nguy cơ sặc gây khò khè. Sau khi bú xong, nên bế vác bé vài phút để giúp bé ợ hơi dễ dàng hơn.
Bên cạnh đó, ba mẹ nên cho bé nằm ngủ ở tư thế thoải mái, tránh quấn khăn quá chặt hoặc để bé nằm ở nơi nóng bức, bí hơi vì điều này có thể khiến trẻ khó chịu và hay vặn mình khi ngủ.
>> Xem thêm: Mẹo dân gian chữa vặn mình ở trẻ sơ sinh hiệu quả
3.6 Có thể sử dụng máy tạo độ ẩm hoặc tinh dầu dịu nhẹ
Không khí quá khô có thể khiến trẻ khó thở hơn, đặc biệt vào thời điểm giao mùa hoặc khi dùng điều hòa thường xuyên. Ba mẹ có thể sử dụng máy tạo độ ẩm hoặc xông tinh dầu dịu nhẹ trong phòng để giúp bé dễ chịu hơn. Tuy nhiên, tuyệt đối không bôi trực tiếp tinh dầu lên mũi hoặc da của trẻ sơ sinh.
3.7 Theo dõi các dấu hiệu bất thường của trẻ
Nếu trẻ khò khè kéo dài, thở mệt, bú kém, sốt cao, tím tái, quấy khóc liên tục hoặc ngủ không ngon giấc, ba mẹ nên đưa bé đi khám sớm để được bác sĩ kiểm tra và điều trị kịp thời.
Ngoài việc chăm sóc và điều chỉnh môi trường ngủ, nhiều gia đình còn áp dụng thêm một số mẹo dân gian để giúp bé thư giãn và giảm vặn mình. Một số cách thường được sử dụng là hơ ấm lá trầu không rồi áp nhẹ lên bụng hoặc lưng bé khi đầy hơi, khó ngủ. Bên cạnh đó, massage nhẹ nhàng vùng bụng, tay chân và lưng cũng có thể giúp trẻ thư giãn, ngủ sâu giấc hơn. Một số gia đình còn sử dụng hỗn hợp chanh và lòng trắng trứng gà để massage cho trẻ theo kinh nghiệm dân gian. Tuy nhiên, những phương pháp này chưa có nhiều cơ sở khoa học chứng minh hiệu quả nên ba mẹ cần thực hiện cẩn thận, tránh gây kích ứng hoặc làm bỏng da trẻ sơ sinh. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng cho bé.
4. Những điều cần lưu ý khi trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình
Để giúp trẻ dễ chịu hơn và hạn chế tình trạng khò khè, vặn mình kéo dài, ba mẹ nên lưu ý một số điều sau:
- Nếu trẻ khò khè kéo dài, vặn mình liên tục nhiều ngày, bú kém, ngủ không ngon hoặc quấy khóc thường xuyên thì ba mẹ nên đưa trẻ đi khám để được kiểm tra sớm.
- Trẻ hay rướn người, ra mồ hôi trộm, rụng tóc vành khăn hoặc chậm tăng cân có thể liên quan đến tình trạng thiếu canxi hoặc vitamin D.
- Ba mẹ không nên tự ý bổ sung canxi cho trẻ vì nếu dùng sai cách có thể khiến bé khó hấp thụ, dễ bị táo bón hoặc rối loạn tiêu hóa.
- Nên cho trẻ tắm nắng nhẹ vào buổi sáng trước 9 giờ hoặc chiều sau 5 giờ để hỗ trợ hấp thụ vitamin D tự nhiên giúp cơ thể phát triển tốt hơn.
- Khi thời tiết lạnh hoặc có gió, cần giữ ấm vùng cổ, ngực, bụng và bàn chân để hạn chế kích ứng đường hô hấp.
- Không nên kiêng cữ quá mức theo quan niệm dân gian vì việc hạn chế tiếp xúc ánh nắng có thể khiến trẻ thiếu vitamin D và dễ vặn mình hơn.
- Phòng ngủ của trẻ nên sạch sẽ, thoáng mát và tránh khói thuốc lá, bụi bẩn hoặc mùi hóa chất mạnh vì đây là những yếu tố dễ khiến bé khò khè nhiều hơn.
- Nếu trẻ có dấu hiệu thở mệt, tím tái, sốt cao, bỏ bú hoặc khò khè nặng hơn theo thời gian thì ba mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế để được điều trị kịp thời.
>> Xem thêm: Trẻ sơ sinh ngủ hay vặn mình rặn è è có sao không? Ba mẹ cần làm gì?
Trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình là tình trạng khá phổ biến trong những tháng đầu đời, phần lớn liên quan đến sự chưa hoàn thiện của hệ hô hấp và hệ thần kinh. Tuy nhiên, ba mẹ cũng không nên chủ quan nếu các biểu hiện này kéo dài hoặc kèm theo dấu hiệu bất thường như bú kém, sốt, tím tái hay quấy khóc liên tục. Việc chăm sóc đúng cách, giữ môi trường sống sạch sẽ và theo dõi sức khỏe của bé mỗi ngày sẽ giúp trẻ dễ chịu hơn, ngủ ngon hơn và phát triển khỏe mạnh trong giai đoạn đầu đời.
