Tại sao không nên khen trẻ sơ sinh? Giải đáp theo dân gian và khoa học

Tại sao không nên khen trẻ sơ sinh? Đây là quan niệm dân gian được nhiều gia đình truyền lại qua nhiều thế hệ, thường gắn với việc “trộm vía” khi khen em bé. Vậy điều này có thực sự ảnh hưởng đến trẻ hay chỉ là một nét văn hóa truyền thống? Ba mẹ hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn trong bài viết dưới đây để hiểu đúng và biết cách khen bé phù hợp nhé!

Mục lục

1. Tại sao không nên khen trẻ sơ sinh?

“Không nên khen trẻ sơ sinh” là quan niệm được lưu truyền trong dân gian và khá phổ biến trong nhiều gia đình Việt. Người xưa cho rằng trẻ mới sinh còn non nớt, “vía” chưa vững nên hạn chế khen bé quá trực tiếp. Vậy quan niệm này có ý nghĩa gì và khoa học giải thích như thế nào?

1.1 Theo quan niệm dân gian

Theo quan niệm của ông bà xưa, trẻ sơ sinh còn nhỏ và yếu nên được cho là dễ bị “chạm vía” hoặc “quở” khi nhận quá nhiều sự chú ý. Vì vậy, khi nhìn thấy một em bé đáng yêu, bụ bẫm hay ngoan ngoãn, người lớn thường hạn chế khen trực tiếp hoặc thêm từ “trộm vía” trước lời khen.

Chẳng hạn, thay vì nói “bé xinh quá”, nhiều người sẽ nói “trộm vía, bé xinh quá”. Cách nói này thể hiện sự yêu mến, đồng thời mang ý nghĩa cầu mong bé luôn khỏe mạnh, bình an. Đây là nét văn hóa dân gian được truyền lại qua nhiều thế hệ và có thể khác nhau tùy gia đình, vùng miền.

1.2 Theo góc nhìn khoa học

Về mặt khoa học, chưa có bằng chứng cho thấy việc khen trẻ sơ sinh khiến bé bị ốm, chậm lớn hay ảnh hưởng đến sức khỏe. Do đó, cha mẹ không cần quá lo lắng nếu bé được người thân dành những lời khen tích cực.

Điều quan trọng khi chăm sóc trẻ sơ sinh vẫn là đảm bảo bé được ăn uống đầy đủ, ngủ an toàn, vệ sinh đúng cách và được theo dõi sự phát triển. Cha mẹ có thể tôn trọng phong tục “trộm vía” nếu gia đình coi trọng, nhưng không nên xem việc kiêng khen là một yêu cầu y khoa bắt buộc.

2. Những lời khen phù hợp với trẻ sơ sinh

Khi gặp em bé mới sinh, người thân hoàn toàn có thể dành những lời khen nhẹ nhàng để thể hiện sự yêu mến. Nếu gia đình coi trọng quan niệm dân gian, có thể thêm “trộm vía” trước lời khen để tạo cảm giác gần gũi, an tâm.

>> Xem thêm: 12 điều đại kỵ với trẻ sơ sinh mẹ nên tuyệt đối tránh

Khen bé nhẹ nhàng, tích cực: Nên lựa chọn những lời khen tự nhiên, vui vẻ như “Trộm vía, bé đáng yêu quá!”, “Trộm vía, bé ngoan quá!”, “Bé nhìn dễ thương quá!”. Không cần khen quá mức hoặc đưa ra những nhận xét khiến cha mẹ cảm thấy áp lực.
Khen sự khỏe mạnh và đáng yêu của bé: Có thể dành cho bé những lời khen như “Trộm vía, bé trông khỏe mạnh quá!”, “Trộm vía, bé lanh lợi quá!”, “Bé nhìn cứng cáp và đáng yêu quá!”. Những lời nói tích cực này vừa thể hiện tình cảm vừa mang ý nghĩa chúc bé luôn khỏe mạnh, phát triển tốt.
Khen mẹ chăm con khéo léo: Thay vì chỉ tập trung vào em bé, người thân có thể dành lời động viên cho mẹ như “Mẹ chăm bé khéo quá!”, “Trộm vía, hai mẹ con đều khỏe mạnh quá!” hoặc “Bé được mẹ chăm tốt nên nhìn rất đáng yêu!”. Những lời động viên đơn giản này cũng giúp mẹ sau sinh cảm thấy được quan tâm và khích lệ hơn.

3. Những điều nên lưu ý khi đến thăm trẻ sơ sinh

Khi đến thăm em bé mới sinh, ngoài việc chuẩn bị quà phù hợp, người thân cũng nên chú ý cách giao tiếp và hành động để không làm ảnh hưởng đến sức khỏe, giấc ngủ của bé cũng như khiến mẹ sau sinh cảm thấy áp lực.

>> Xem thêm: Những điều kiêng kỵ khi chăm sóc trẻ sơ sinh ba mẹ cần biết

Không tự ý bế hoặc đánh thức bé: Nếu bé đang ngủ, người thân nên hạn chế đánh thức chỉ để nhìn hoặc bế bé. Trước khi bế, hãy hỏi ý kiến cha mẹ và đảm bảo bản thân đã vệ sinh tay sạch sẽ.
Không hôn lên mặt và tay trẻ: Trẻ sơ sinh còn nhỏ và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, vì vậy không nên tùy tiện hôn lên mặt, môi hoặc tay bé. Đặc biệt, người đang có biểu hiện cảm cúm, ho, sốt hoặc không khỏe nên hạn chế tiếp xúc gần với trẻ.
Hạn chế bình luận tiêu cực về ngoại hình của bé: Không nên nhận xét như bé quá gầy, quá nhỏ, da vàng, tóc ít hay có đặc điểm ngoại hình khác khiến cha mẹ lo lắng. Thay vào đó, hãy dành những lời nói tích cực, nhẹ nhàng và phù hợp.
Tôn trọng cách chăm sóc và quan niệm của gia đình: Mỗi gia đình có cách chăm con và quan niệm riêng

4. Cha mẹ nên hiểu thế nào về việc “kiêng khen” trẻ sơ sinh?

Cha mẹ có thể tôn trọng quan niệm “kiêng khen” nếu đây là phong tục được gia đình duy trì, nhưng không nên quá lo lắng hay áp lực vì những lời khen dành cho bé. “Kiêng khen” chủ yếu xuất phát từ quan niệm dân gian, vì vậy không nên biến điều này thành một quy tắc bắt buộc trong chăm sóc trẻ sơ sinh.

Điều cha mẹ cần ưu tiên là những yếu tố thực sự ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của bé như dinh dưỡng, giấc ngủ, vệ sinh, môi trường sống an toàn và theo dõi các dấu hiệu bất thường. Nếu gia đình có thói quen nói “trộm vía” khi khen bé, cha mẹ hoàn toàn có thể sử dụng như một cách thể hiện tình cảm và tôn trọng nét văn hóa truyền thống.

>> Xem thêm: Quan niệm kiêng cho quần áo trẻ sơ sinh có đúng không?

Những thắc mắc của ba mẹ về việc tại sao không nên khen trẻ sơ sinh? chủ yếu xuất phát từ quan niệm dân gian về vía của trẻ, không phải một khuyến cáo khoa học. Cha mẹ có thể tôn trọng phong tục “trộm vía” nếu gia đình cảm thấy phù hợp, nhưng không cần quá lo lắng khi bé nhận được những lời khen yêu thương. Hy vọng những chia sẻ trên giúp ba mẹ hiểu đúng hơn và luôn đồng hành cùng bé bằng sự nhẹ nhàng, khoa học và yêu thương.