Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh và cách xử lý hiệu quả

Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh là một tình trạng thường gặp trong những tháng đầu đời. Hiện tượng này có thể xuất phát từ yếu tố sinh lý do hệ tiêu hóa của bé còn non nớt hoặc do bệnh lý cần được theo dõi và xử lý kịp thời. Ba mẹ sớm nhận biết dấu hiệu trào ngược dạ dày và có biện pháp xử lý phù hợp sẽ giúp bé bú ngoan hơn, ngủ ngon giấc, tiêu hóa khỏe mạnh và hạn chế biến chứng về sau.

1. Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh là gì?

Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh là hiện tượng sữa hoặc thức ăn, dịch dạ dày, không khí trong dạ dày bị đẩy ngược lên thực quản và có thể trào ra ngoài miệng. Đây là một phản xạ tự nhiên, xảy ra phổ biến ở khoảng 50% các bé dưới 12 tháng tuổi do cơ vòng thực quản dưới chưa phát triển hoàn thiện.

Trong nhiều trường hợp, trào ngược dạ dày chỉ là sinh lý, nghĩa là tình trạng này sẽ tự cải thiện khi bé lớn hơn và hệ tiêu hóa trưởng thành. Được biết có khoảng 85% trẻ nhỏ bị trào ngược dạ dày sẽ được cải thiện sau 12 tháng và đến 95% khi trẻ được 18 tháng.

Tuy nhiên, cũng có những trường hợp trào ngược bệnh lý, kèm theo nhiều triệu chứng khó chịu như nôn trớ liên tục, quấy khóc, biếng ăn, chậm tăng cân… Thống kê cho thấy có 1% trẻ bị trào ngược dạ dày chậm tăng cân, thậm chí là bị nghẹt thở do hít phải chất nôn, có thể bị viêm thực quản do acid trong dịch dạ dày trào ngược lên. Vì thế, ba mẹ cần đặc biệt lưu ý để có cách xử lý kịp thời, tránh ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

2. Những dấu hiệu trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh dễ nhận biết

Thông thường, gia đình có thể nhận biết hiện tượng trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh qua những dấu hiệu như sau:

2.1 Nôn trớ thường xuyên

Nôn trớ là biểu hiện phổ biến nhất. Sau khi bú, bé thường ọc sữa, đôi khi phun thành dòng. Nếu hiện tượng nôn trớ xảy ra ít, bé vẫn tăng cân và sinh hoạt bình thường thì ba mẹ có thể yên tâm. Tuy nhiên, nếu nôn trớ nhiều lần trong ngày, kèm theo sụt cân hoặc bé khó chịu, đó có thể là dấu hiệu trào ngược bệnh lý.

2.2 Bé quấy khóc khi bú

Trẻ bị trào ngược dạ dày thường cảm thấy nóng rát ở thực quản khi sữa trào ngược lên. Điều này khiến bé khó chịu, dễ quấy khóc, nhất là trong và sau khi bú. Bé có thể đang bú ngon lành rồi bất ngờ dừng lại, khóc thét, hoặc từ chối bú mẹ.

2.3 Ho và khò khè kéo dài

Một số bé có dấu hiệu ho, thở khò khè hoặc khục khặc trong cổ họng. Nguyên nhân là do dịch dạ dày trào ngược lên và kích thích niêm mạc họng, thanh quản. Nếu tình trạng kéo dài, trẻ có nguy cơ viêm đường hô hấp tái phát nhiều lần.

2.4 Bé chậm tăng cân, biếng ăn

Trào ngược dạ dày khiến bé nôn trớ nhiều, lượng sữa giữ lại trong dạ dày ít đi, từ đó ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng. Hậu quả là bé chậm tăng cân, thậm chí sụt cân, kèm theo biểu hiện biếng bú, bỏ bú.

2.5 Ngủ không yên giấc

Bé thường xuyên giật mình, quấy khóc, ngủ chập chờn vào ban đêm. Nguyên nhân là khi nằm, sữa dễ trào ngược lên thực quản hơn, khiến bé khó chịu và thức giấc nhiều lần.

3. Nguyên nhân trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh, trong đó phổ biến và đáng chú ý hơn cả là:

3.1 Do cơ vòng thực quản chưa phát triển

Ở trẻ sơ sinh, cơ vòng thực quản dưới còn yếu, chưa có khả năng đóng kín hoàn toàn sau khi thức ăn xuống dạ dày. Vì vậy, sữa dễ dàng bị đẩy ngược lên, nhất là khi bé bú no hoặc nằm ngay sau khi bú.

3.2 Bé bú quá nhiều hoặc bú sai tư thế

Việc cho bé bú quá no khiến dạ dày căng to, áp lực tăng lên và sữa dễ bị trào ngược. Ngoài ra, nếu mẹ cho bé bú sai tư thế, ví dụ bé nằm ngang khi bú, cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.

3.3 Hệ tiêu hóa non nớt

Trong những tháng đầu đời, dạ dày của bé còn nhỏ, nằm ngang và chưa có sự phối hợp nhịp nhàng với hệ tiêu hóa. Đây là yếu tố khiến trào ngược dạ dày sinh lý xảy ra phổ biến.

3.4 Dị ứng sữa hoặc bệnh lý đi kèm

Một số bé có cơ địa dị ứng với protein trong sữa bò hoặc sữa công thức, dẫn đến kích ứng đường tiêu hóa và tăng nguy cơ trào ngược. Ngoài ra, những bệnh lý như thoát vị hoành, hẹp môn vị… cũng có thể là nguyên nhân tiềm ẩn.

4. Trào ngược dạ dày ở trẻ có nguy hiểm không?

Trong đa số trường hợp, trào ngược dạ dày sinh lý không nguy hiểm và sẽ giảm dần khi bé được 12-18 tháng tuổi. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, nặng hơn hoặc có dấu hiệu bệnh lý, nó có thể gây ra nhiều hệ lụy:

• Bé chậm phát triển thể chất do kém hấp thu dinh dưỡng.
• Viêm họng, viêm phổi tái phát do dịch trào ngược vào đường hô hấp.
• Bé khó chịu, biếng ăn, ảnh hưởng đến giấc ngủ và tinh thần.

Chính vì vậy, ba mẹ không nên chủ quan mà cần quan sát kỹ các dấu hiệu để phân biệt trào ngược sinh lý hay bệnh lý.

5. Cách xử lý trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh tại nhà

Để xử lý tình trạng trào ngược dạ dày ở các bé sơ sinh, ba mẹ có thể áp dụng những biện pháp như sau:

5.1 Điều chỉnh tư thế bú và sau bú

Ba mẹ nên cho bé bú ở tư thế hơi ngồi, không nên để bé nằm ngang. Sau khi bú xong, cần bế bé thẳng đứng khoảng 15-20 phút, vỗ nhẹ lưng để bé ợ hơi, giúp giảm áp lực trong dạ dày. Khi đặt bé nằm ngủ, nên cho bé nằm ngửa, kê cao đầu khoảng 30 độ để hạn chế sữa trào ngược.

5.2 Chia nhỏ bữa bú

Thay vì cho bé bú quá nhiều một lần, ba mẹ nên chia thành nhiều cữ nhỏ. Việc này giúp dạ dày bé không bị quá tải, giảm nguy cơ nôn trớ và tạo điều kiện cho hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng hơn.

5.3 Lựa chọn sữa phù hợp

Đối với bé bú sữa công thức, ba mẹ có thể cân nhắc sử dụng các loại sữa dành riêng cho trẻ hay bị trào ngược, có thành phần dễ tiêu hóa. Nếu nghi ngờ bé dị ứng sữa bò, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để đổi sang loại sữa thủy phân phù hợp.

5.4 Giữ môi trường thoải mái khi cho bé bú

Không nên cho bé bú khi đang khóc hoặc quá đói, vì lúc này bé dễ nuốt nhiều hơi, làm tăng nguy cơ trào ngược. Môi trường yên tĩnh, thoải mái sẽ giúp bé bú hiệu quả và tiêu hóa tốt hơn.

5.5 Theo dõi sát sao và đưa bé đi khám khi cần

Nếu bé nôn trớ liên tục, quấy khóc dữ dội, sụt cân hoặc có các biểu hiện bất thường về hô hấp, ba mẹ cần đưa bé đến bác sĩ để được thăm khám. Một số trường hợp có thể cần dùng thuốc hoặc can thiệp y tế để kiểm soát trào ngược.

Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh là hiện tượng thường gặp, có thể do sinh lý hoặc bệnh lý. Ba mẹ cần nhận biết sớm các dấu hiệu như nôn trớ nhiều, quấy khóc khi bú, ho khò khè, chậm tăng cân để có biện pháp xử lý kịp thời.

>> Tham khảo: Mẹo chữa mụn sữa ở trẻ sơ sinh đơn giản, hiệu quả tại nhà

Với những trường hợp nhẹ, việc điều chỉnh tư thế bú, chia nhỏ bữa ăn và theo dõi sát sao đã đủ để cải thiện. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc nặng hơn, cần đưa bé đi khám để tránh biến chứng. Hãy đồng hành cùng con trong những tháng đầu đời bằng sự quan tâm và chăm sóc đúng cách, để bé phát triển khỏe mạnh, ăn ngoan, ngủ ngon.