Thóp trẻ sơ sinh như thế nào là bình thường? Một số lưu ý cho mẹ

Thóp trẻ sơ sinh là vùng mềm trên đầu bé khiến nhiều mẹ không khỏi lo lắng, đặc biệt khi thấy thóp lõm, phồng hay đập theo nhịp tim. Vậy thóp trẻ sơ sinh như thế nào là bình thường, đâu là dấu hiệu sinh lý và khi nào cần đưa bé đi khám? Bài viết dưới đây Moaz Eco sẽ giúp mẹ hiểu rõ hơn về thóp của trẻ và ghi nhớ một số lưu ý quan trọng để chăm sóc bé an toàn, khỏe mạnh ngay từ những tháng đầu đời.

1. Thóp trẻ sơ sinh là gì?

Khi mới chào đời, trên đầu trẻ sơ sinh có một vùng mềm gọi là thóp, hay còn được biết đến với tên cửa đỉnh đầu. Đây là vị trí các xương sọ của bé chưa khép kín hoàn toàn, giúp đầu bé dễ dàng thích nghi khi sinh và tạo không gian cho não bộ phát triển. Thóp của trẻ gồm hai phần: thóp trước và thóp sau, mỗi phần có đặc điểm riêng biệt.

• Thóp trước nằm ở vị trí giao nhau giữa hai xương đỉnh và hai xương trán, có hình thoi. Kích thước thóp trước không cố định mà thay đổi theo từng giai đoạn sau sinh, thường dao động từ 0,6 đến 3,6 cm, trung bình khoảng 2,1 cm trong những ngày đầu đời. Ở trẻ sinh non gần đủ tháng, hình dạng và kích thước thóp trước nhìn chung không khác nhiều so với trẻ sinh đủ tháng.
• Thóp sau được tạo thành từ hai xương đỉnh và xương chẩm, có hình tam giác nhỏ và thường khép lại sớm hơn. Phần thóp này có thể đóng ngay sau khi bé chào đời và đa số sẽ đóng kín hoàn toàn trước khoảng 4 tháng tuổi.

2. Thóp trẻ sơ sinh như thế nào là bình thường?

Thóp sau là một vùng mềm nhỏ nằm ở phía sau đỉnh đầu của trẻ, được tạo bởi điểm tiếp giáp giữa hai xương đỉnh và xương chẩm. Thóp này có hình tam giác, kích thước thường rất nhỏ và ở nhiều trẻ có thể gần như khép kín ngay từ khi vừa chào đời. Trường hợp thóp sau còn mở, phần hở cũng chỉ chiếm một diện tích rất nhỏ và khó nhận thấy bằng mắt thường.

Theo quá trình phát triển tự nhiên, thóp sau thường đóng hoàn toàn khi trẻ khoảng 3–4 tháng tuổi. Đây được xem là mốc sinh lý bình thường và hiếm khi gây lo ngại. Để kiểm tra, mẹ có thể nhẹ nhàng dùng đầu ngón tay sờ lên vùng sau đỉnh đầu của bé. Nếu không còn cảm giác mềm, lõm nhẹ mà bề mặt đầu trở nên cứng và liền mạch, điều đó cho thấy thóp sau của trẻ đã đóng kín. Việc thóp sau khép sớm giúp bảo vệ hộp sọ, đồng thời vẫn đảm bảo sự phát triển bình thường của não bộ trong những tháng đầu đời.

>> Xem thêm: Bị đẹn là gì? Dấu hiệu nhận biết các loại đẹn ở trẻ sơ sinh

3. Các biểu hiện thóp thường gặp và cách hiểu đúng

Khi quan sát thóp của trẻ sơ sinh, nhiều cha mẹ dễ lo lắng trước những thay đổi như lõm, phồng hay phập phồng. Tuy nhiên, không phải biểu hiện nào cũng đáng lo. Việc hiểu đúng các dấu hiệu thường gặp sẽ giúp cha mẹ chăm sóc bé an tâm và kịp thời phát hiện bất thường.

3.1 Thóp trẻ sơ sinh lõm có sao không?

Trong nhiều trường hợp, thóp của trẻ sơ sinh có thể hơi lõm hoặc phập phồng nhẹ rồi tự trở lại bình thường, đây là hiện tượng sinh lý do sự lưu thông máu bên dưới hộp sọ và thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên, nếu thóp lõm sâu rõ rệt, kèm theo các dấu hiệu như môi khô, ít tiểu, da khô hoặc mệt mỏi, rất có thể bé đang bị mất nước. Trong trường hợp này, mẹ cần chú ý tăng cữ bú và theo dõi sát tình trạng của bé, đồng thời đưa trẻ đi khám nếu biểu hiện không cải thiện.

3.2 Thóp trẻ sơ sinh phồng có nguy hiểm không?

Thóp có thể phồng nhẹ trong thời gian ngắn khi bé khóc to, rặn đi tiêu hoặc ho. Đây được gọi là phồng sinh lý và sẽ nhanh chóng trở lại bình thường khi bé bình tĩnh. Ngược lại, nếu thóp phồng căng, kéo dài, đặc biệt kèm theo sốt, nôn ói, quấy khóc nhiều hoặc lơ mơ, đây có thể là dấu hiệu phồng bất thường, cảnh báo tình trạng tăng áp lực nội sọ và cần được thăm khám y tế sớm.

3.3 Thóp đập mạnh, phập phồng

Hiện tượng thóp phập phồng theo nhịp tim xảy ra do mạch máu và dịch não tủy lưu thông bên dưới lớp xương sọ chưa khép kín, vì vậy thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên, mẹ nên đặc biệt lưu ý nếu thóp đập mạnh bất thường kèm theo các dấu hiệu như thóp phồng kéo dài, bé quấy khóc nhiều, bỏ bú hoặc sốt cao. Khi đó, việc đưa trẻ đi khám bác sĩ là cần thiết để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bé.

4. Dấu hiệu thóp bất thường cha mẹ không nên bỏ qua

Trong quá trình chăm sóc trẻ sơ sinh, việc theo dõi thóp là rất quan trọng vì đây có thể phản ánh tình trạng sức khỏe của bé. Cha mẹ không nên chủ quan nếu nhận thấy những dấu hiệu bất thường dưới đây:

4.1 Thời điểm đóng thóp

• Thóp đóng quá sớm: Có thể liên quan đến tình trạng xương sọ cốt hóa sớm, não bé phát triển kém, ảnh hưởng của tia X-quang kéo dài, dị tật bẩm sinh hoặc viêm não.
• Thóp đóng quá muộn: Thường gặp ở trẻ bị còi xương, suy dinh dưỡng hoặc suy giảm chức năng tuyến giáp.

4.2 Kích thước thóp

• Thóp quá nhỏ hoặc gần như khép kín: Có thể gây áp lực cho não bé, đặc biệt trong quá trình sinh. Nguyên nhân đôi khi xuất phát từ việc mẹ bổ sung canxi không đúng cách hoặc dùng quá nhiều canxi trong thai kỳ.
• Thóp phồng hoặc lõm bất thường: Thóp phồng căng có thể là dấu hiệu viêm màng não, não úng thủy hoặc tăng áp lực nội sọ. Trong khi đó, thóp lõm thường xuất hiện khi trẻ bị thiếu nước do sốt, nôn ói, tiêu chảy hoặc suy dinh dưỡng.

4.3 Tốc độ đóng thóp

Ở trẻ phát triển bình thường, thóp sẽ khép lại dần với tốc độ trung bình khoảng 2,5 mm mỗi tháng. Nếu thóp đóng quá nhanh, có thể liên quan đến tình trạng rối loạn chuyển hóa canxi ở trẻ. Ngược lại, thóp đóng quá chậm thường gặp khi trẻ bị thiếu vitamin D. Trong trường hợp này, cha mẹ nên cho bé tắm nắng đúng cách và bổ sung các thực phẩm giàu vitamin D như cá, trứng, nấm, đậu nành để hỗ trợ quá trình khép thóp và phát triển xương khỏe mạnh.

5. Những việc mẹ nên làm để bảo vệ thóp trẻ sơ sinh

Để thóp của trẻ được bảo vệ an toàn và hỗ trợ quá trình phát triển khỏe mạnh, mẹ có thể duy trì những thói quen chăm sóc sau:

• Không cho trẻ đội mũ quá lâu, đặc biệt sau 3 tháng tuổi, vì có thể gây nóng, ra nhiều mồ hôi và ảnh hưởng đến sức khỏe. Mẹ chỉ nên đội mũ cho bé khi ra ngoài hoặc thời tiết lạnh.
• Lau khô đầu bé ngay sau khi tắm để giữ vùng da đầu luôn khô ráo, hạn chế nhiễm lạnh.
• Tránh cho trẻ nằm gối quá sớm, nhằm không ảnh hưởng đến hình dạng đầu và thóp. Khi cần, mẹ có thể dùng khăn mềm kê đầu cho bé trong lúc bú.
• Không cắt tóc máu quá sớm, vì thóp và da đầu của bé còn rất nhạy cảm. Thời điểm phù hợp để cắt tóc máu là khi bé trên 1 tuổi, lúc thóp đã khép kín hơn và an toàn hơn cho trẻ.

>> Xem thêm: Cứt trâu ở trẻ sơ sinh là gì? Nguyên nhân và mẹo trị nhanh cho bé

Thóp trẻ sơ sinh là dấu hiệu quan trọng phản ánh sự phát triển của bé trong những năm đầu đời. Khi hiểu rõ thóp trẻ sơ sinh như thế nào là bình thường, mẹ sẽ yên tâm hơn và kịp thời nhận biết những biểu hiện bất thường để chăm sóc và bảo vệ bé đúng cách ngay từ giai đoạn đầu.